Haarlem Zuidwest informatieroute: een sfeerverslag

Het is zaterdag 18 september 2021: gemeente Haarlem heeft in samenwerking met Kickstad en de Stookkamer een wandelroute georganiseerd om met bewoners uit Haarlem Zuidwest te kijken naar de veranderingen die er in de toekomst zullen komen. En hoe zij, als bewoners denken hoe er met de thema’s die bij woningbouw komen kijken om gegaan moet worden.

Bakfietsbalie

Deze thema’s zijn wonen, mobiliteit, water en groen. Bij ieder thema staat op een toepasselijke locatie een bakfietsbalie. Hier kunnen buurtbewoners vragen stellen aan een expert van de gemeente Haarlem of hun hart luchten en plannen opperen bij een medewerker van Kickstad. Ze mogen hun ideeën opschrijven en met post-its plakken op het themabord. Daarnaast kan er door een rood stickertje te plakken een stem uitgebracht worden bij een poll over het thema. Bij de meeste punten is er een hapje en/of een drankje en ook voor de kinderen is er van alles te doen.

Punt 1: Start route Bavo Emmaplein

Het is een zonovergoten dag. Dat is mooi, want dan gaan mensen massaal naar buiten. Even lijkt het mede daarom druk te worden op het eerste punt waar de ‘tour’ start, geleid door Iteke (Kickstart). Maar op dit uitgestorven ruim opgezette punt zijn het vooral de gratis krentenbollen en koffie die publiek trekken. Zo ook de man in scootmobiel die de zoete lekkernij met veel smaak verorbert en vervolgens op zijn gemakje huiswaard rijdt.

Park Emmaplein

Nog voor de bakfietsbalie geïnstalleerd is uiten enkele voorbijgangers hun zorgen over het Emmaplein. Wat komt er en kan ik mijn autootje dan wel voor de deur laten staan? Maar ook een vader met een peuter die aan zijn been hangt, vraagt aan Iteke waarom er van de parkeerplaats, aan de zijkant van de Bavo geen gezellig park gemaakt wordt. Met speeltoestellen en picknicktafels. ‘Dit is de wens van de hele buurt’ zegt hij kalm en tevens hoopvol.

Punt 2. Wonen: verlies uitzicht en loze beloftes

Bij bakfietsbalie ‘Wonen’ aan de voetbalvelden van Geel-Wit is het rond 13.00 uur topdrukte. De voetbalwedstrijden pal achter deze bakfietsbalie helpen mee. Kinderen bouwen met lego en er is een gezellige mini-huiskamerzithoek met bijbehorend Perzisch kleed en fauteuil. Bij ‘Wonen’ overheerst angst voor hoogbouw en het verlies van uitzicht. Een geïnteresseerde die graag in Haarlem wil wonen is teleurgesteld in West Plaza, onbetaalbaar, vindt hij.

Ouderen komen op voor jongeren

Meerdere ouderen komen op voor de jonge hardwerkende gezinnen die niet aan een woning kunnen komen vanwege de buitensporig hoge huur in West Plaza en zijn boos over de loze belofte van sociale huur. Het merendeel van de geïnteresseerden is 50-plusser. Bob de stagiair van de Stookkamer denkt dat dit komt omdat zij niet met kinderen hoeven te zeulen op de zaterdag. ‘Wat opvalt is de betrokkenheid van bewoners, er werd zelf serieus geopperd om een buurtvertegenwoordiger aan te stellen. Maar er waren ook zorgen over het Bisschop Bottermanplein, dat volgens buurtbewoners aan het verpauperen is. De één is cynisch over nieuwe plannen maar de ander is opgewekt en wil graag helpen.’

Kantelen sportvelden en geroddel

Een oudere dame sprak bij Heske Pohlmann (gemeente Haarlem) haar zorgen uit over het kantelen van de sportvelden, dat had ze gehoord. Ze kon voor nu gerustgesteld worden want het onderzoek hiernaar is nog gaande. Maar zoals dat gaat in buurten, wordt er geroddeld. Zaken die voor bewoners vaak niet nadelig uitpakken, worden op voorhand veel groter gemaakt. Het is namelijk altijd maar één kant van het verhaal. Dus zo werden wij, de reporter en de fotograaf, aangeklampt door iemand die de wensen van de bewoners rond de Van Oosten de Bruijnstraat wil vertolken. Zij willen namelijk graag een lekker groen park om de kerk, op loopafstand. ‘Maar’ spreekt ze samenzweerderig ‘Het Bisdom werkt dit tegen, zij zijn bang dat hun kerk door een park eromheen te bouwen minder op zal vallen, terwijl dit juist goed is voor toerisme en bewoners en de buurt aantrekkelijker maakt.’ Wij bedanken voor deze informatie, verwijzen haar door naar Heske Pohlmann en wensen haar succes. Op naar Mobiliteit!

Punt 3. Mobiliteit: snackbar gratis ijs

Het punt bij ‘t Friethuis aan de Leidsevaart is een drukke plek. André van Dussen (gemeente Haarlem) staat geduldig bij het bord met de kaart van het veranderende gebied. Hij legt aan twee ouderen uit waarom het autobezit verminderd moet worden en haalt een onderzoek aan: als de parkeerplaats van de eigen auto 200 meter verderop of verder staat, zal men eerder de fiets of een deelauto (die wél voor de deur staan) pakken voor kleine afstanden. Het tweetal luistert geïnteresseerd maar winden zich op over de buslijn 6 die ‘eruit’ gehaald is en vinden dat er vervanging moet komen.

Het geluid voor parkeervergunningen gaat inmiddels ook op in de buurt. Men wil zijn parkeerplaats niet kwijtraken aan een ‘nieuwe’ bewoner of aan de tweede auto van mensen die verderop in Haarlem wonen.

Deze bakfietsbalie heeft een enorme aantrekkingskracht. Plannen als een autoluwe Leidsevaart, de wens naar beter openbaar vervoer en de angst voor de zorgverleners die er door drukte niet ‘bij’ kunnen spelen een rol.

Mobiliteit met een foutje

Voorbijgangers stoppen om te kijken wat hier gebeurt. Buurtbewoner Jan-Willem is mindervalide en heeft een klein parcours uitgezet met blindenstok en blinddoek zodat voorbijgangers eens kunnen proberen hoe het voelt om blind te zijn. De fotograaf Nora doet dit met overgave, maar spannend en onwennig was het wel. Jan-Willem noemt mindervalide zijn ‘mobiliteit met een foutje’.

Gratis ijs en krokodillenrace

Er is gratis ijs bij ’t Friethuis. En aan de overkant is er, als klap op de vuurpijl, een krokodillenrace. Hesje (Stookkamer) gaat zwemmend racen tegen een heuse krokodil (een kajak met een krokodillenkop op de voorkant).

De finish is een touw met vlag, dat is gespannen boven het water. De zwart-wit geblokte finish vlag wappert in het nazomerse briesje. Twee kleuters geven het startsein door met een zwart-wit geblokte vlag te zwaaien. Even is het spannend want Hesje kan flink zwemmen. De kajak waar Pepijn en Marijke in peddelen hebben Oona (7), Yuna (7) aan boord om hen aan te moedigen. Uiteindelijk wint de ‘krokodil’ op het nippertje. En als de racers het ijsje niet al achter de kiezen hadden was dit hun prijs. Alom pret onderwijl de alledaagse mobiliteit langs dit tafereel raast. Kinderen op de fiets in sporttenue, bakfietsen vol kleuters, bloemen en boodschappen. Maar stoppen doen ze hier niet, gefronst kijkt een enkeling over de reling. Er wordt niet gevraagd waarom dit gebeurt. Uit ongemak of haast, alsof het een dagelijkse rariteit betreft.

Punt 4. Water: zorgen om beton

‘Het Spuithuisje’, waar de brandweer de bluswagen had staan. Deze houten kar met pomp was tot de uitvinding van de stoommachine in gebruik. ‘Ik dacht dat het een elektriciteitshuisje was’ mompelt een buurtbewoner tegen niemand in het bijzonder.

Het is een mysterieuze trekpleister. Rook komt door de opening van de met 19e eeuwse brandweermannen bedrukte gordijnen. Lotte De Haan (Stookkamer) beantwoordt vragen en helpt met spelletjes.

Knuffelbeesten vallen uit bomen en worden gierend van het lachen opgevangen met een écht brandweer vangscherm. Er is een waterspel met emmers die bijgevuld moeten worden, en wel zo snel mogelijk. Het wordt gespeeld door de zusjes Julia (4) en Sophie (7) en vriendin en buurmeisje Roos (5). Het peuterbroertje van Julia en Sophie staat stralend in de weg.

Stenen eruit groen erin

Het bord waar voorbijgangers hun ideeën op kunnen ventileren gaat over water. Wat zijn de plannen met de klimaatverandering? Waar wordt het water opgevangen? Ideeën als water op de daken opvangen, gezellige vijvers worden geopperd maar ook bij nieuwbouw regenwater opvangen om toiletten mee door te spoelen. Grote zorgen wederom over West Plaza waar het grotendeels beton is, en het regenwater niet in de grond kan zakken. Stenen eruit, groen erin is een veelgehoorde oplossing. Creatief en welwillend zijn de bewoners wel: van tegelbelasting heffen als oplossing, een fontein in het van Leeuwenhoekpark tot verbindende doorstromende wateren.

Punt 5. De Stookkamer

Vanaf het middaguur is het een constante stroom aan bezoekers en geïnteresseerden. Veel mensen kennen deze creatieve broedplek nog niet. Maaike (Stookkamer) heeft een rol papier uitgerold en kinderen mogen met handen, voeten en autootjes verven en kliederen. Ouders kijken glimlachend toe. Een veelgehoorde vreugdekreet is dat deze mensen dankzij de flyer met de looproute eindelijk deze geweldige buurtplek hebben ontdekt.

Punt 6. Groen: behoud van groen, meer groen

Er zijn zorgen over de bebouwing van het Van Leeuwenhoekpark. Een bewoner van de Einsteinstraat heeft last van het geluid van de voorbijrazende trein en spreekt over 62 decibel. Hij wenst een geluidswal om het spoor heen, maar is ‘ook realistisch’ want ‘dat kost NS of pro-rail een vermogen.’ Daarbij baart de Randweg zorgen in de buurt voor de leefbaarheid, het wordt steeds drukker en de lucht viezer. Bewoners willen meer groen behouden van wat is. Er wordt ook gefantaseerd over bredere sloten en een meertje, om het overtollige regenwater in op te vangen. 

Mini excursie

Er is een mini excursie over het behoudt en het verbeteren van de natuur geleid door stadsecoloog Sjoerd Andela, hij laat zien waar dieren zich veilig kunnen voelen en voorplanten op een plek als deze. Voor de kleine dieren die uitsterven in het gebied oppert de stadsecoloog een oplossing als buizen onder de randweg waar kleine dieren in kunnen oversteken. Sloten zullen breder uitgegraven moeten worden voor het regenwater. En verbonden worden met andere sloten, zodat er doorstroom is en, waterdieren hier kunnen leven.

Van puur natuur tot Red Bull

De tegenstellingen in dit park zijn opvallend. Achter de skateboardbaan ligt een opvallend mooi parkje met hoge bomen en gras. Het doet sprookjesachtig aan. Maar het bevreemdende is dat je, zodra je je omdraait een trein ziet passeren. De houten bankjes met daarnaast een gedeukte prullenbak. De grond eromheen ligt bezaaid met sigarettenpeuken en restanten van jointjes. Her en der platgetapte blikjes Red Bull en Coca-Cola. Je ruikt de geur van urine en rottende sloot.

Diversiteit binnen geïnteresseerden

Zowel de bewoners, hun woningen als het inkomen lopen uiteen in Haarlem Zuidwest. Van een alleenstaande ketting rokende vijftiger met een WAO-tje in een tochtige, vochtige woning uit 1903, tot de sportieve tweeverdieners met drie blakende kinderen, die in nieuwbouwwoning met vloerverwarming een bovengemiddeld inkomen genieten. Grote verschillen maar veel gedeelde zorgen: waar gaan die nieuwe bewoners parkeren, ontstaan er geen files in de straten? Blijft het veilig voor de kinderen? Hoe behoud en creëer je meer groen en blijft het leefbaar? Hoe lost de gemeente de waterproblemen op, welke veroorzaakt worden door klimaatverandering. Komt er meer deelvervoer? En hoe komen de oude van dagen van A naar B bij gebrek aan goed openbaar vervoer?

Antwoorden? Nee niet echt, maar teleurgesteld zijn de meesten niet. Ze voelen zich betrokken en gehoord en het merendeel krijgt hierdoor meer vertrouwen in de gemeente. Het waarmaken zal een zware kluif zijn voor projectontwikkelaars en gemeente, maar bewoners willen niet alleen maar klagen, ze willen meedoen.