Haarlem toen & nu: zorg voor de armen

  • 23 oktober 2020

Op 23 november vieren we de 775e verjaardag van Haarlem. In aanloop naar deze feestelijke dag delen we iedere week een foto uit de geschiedenis van de stad. Deze week: de sociale kant van onze stad.

Soepuitdeling in Haarlem, geschilderd in 1815 door Wybrand Hendriks (Teylers Museum Haarlem)

In de negentiende eeuw was er veel armoede in Haarlem. Vanaf 1800 had de stad daarom een soepkeuken. In de winter van 1814-1815 maakten hier dagelijks wel zesduizend Haarlemmers gebruik van. Dat is heel veel, als je bedenkt dat het aantal inwoners toen minder dan 20.000 was.

Daar was dus veel soep voor nodig. Martinus van Marum bedacht daar een oplossing voor. Hij was een arts, wetenschapper en werkte bij het Teylers Museum. Hij bedacht een nieuw soort soepketel, die onder hoge druk zorgde dat de soep snel klaar was. Deze snelkookpan was zo’n succes, dat de regering er ook voor andere provincies een liet maken.

De soep die de armen kregen, stond bekend als Rumfordse soep. Het recept was namelijk bedacht door Benjamin Thompson, de graaf van Rumford. Het was een waterige soep, gemaakt van onder andere erwten, aardappelen, gort en brood. Goedkoop om te maken en zo hadden de armen toch een warme maaltijd.

Hofjes

Een andere manier waarop de stad voor de armen zorgde, was met hofjes. Die werden vaak gesticht door een rijke inwoner. De bewoners waren meestal oudere weduwen of bijvoorbeeld ongehuwde vrouwen of mannen. Zij konden hier goedkoop wonen en kregen vaak ook boter, gort en medische verzorging. Zo hielpen rijke Haarlemmers de armen.

De stichter verbond meestal zijn eigen naam aan het hofje. Zo leefde die voort in de stad. Het Hofje van Loo, hieronder op de foto, werd bijvoorbeeld in 1489 gesticht door Sijmon Pieterszoon van Loo en zijn vrouw Godelt Willemsdochte. De foto werd gemaakt in 1900, dus ruim 4 eeuwen na de oprichting. En ook tegenwoordig is het hofje aan de Barrevoetestraat nog bewoond. Omdat het na de oprichting beheerd werd door het Sint Elisabeth Gasthuis, staat het ook wel bekend als het Sint Elisabeth’s Gasthuishofje.

Het Hofje van Loo aan de Barrevoetestraat met de bewoonsters rond 1900. Foto: Noord-Hollands Archief

Geldzorgen

Geldzorgen zijn helaas van alle tijden. Zeker in de huidige tijd, nu meer mensen te maken hebben met een lager inkomen. Gelukkig zijn er ook tegenwoordig manieren om hulp te krijgen.

Zo biedt de gemeente hulp bij schulden, of kunt u een gratis cursus Grip op geld volgen. Ook zijn er allerlei regelingen voor mensen met een laag inkomen en is er de HaarlemPas, waarmee u kortingen kunt krijgen. Kijk voor meer informatie op www.haarlem.nl/laag-inkomen. Of lees de speciale bijlage die de gemeente Haarlem heeft gemaakt in het Haarlems Weekblad met veel tips en verwijzingen naar regelingen:

Bronnen: De ontdekking van Haarlem, Bert Sliggers; www.hofjesinhaarlem.nlwww.noordhollandsarchief.nl

Categorie:

  • Nieuws ZUID/WEST
  • Nieuws SCHALKWIJK
  • Nieuws OOST
  • Nieuws CENTRUM
  • Nieuws NOORD
  • Stadsnieuws